tusa

Cite this page as:	"tusa". In A Comprehensive Edition of Tocharian Manuscripts (CEToM). Created and maintained by Melanie Malzahn, Martin Braun, Hannes A. Fellner, and Bernhard Koller. https://cetom.univie.ac.at/?F_B_tusa (accessed 23 Apr. 2026).
Meaning:	demonstrative stem
Word class:	adjective
Word subclass:	pronoun
Language:	TB
Lexeme variants:	tusa; tusā; tūsa; tus=
Number:	singular
Case:	perlative
Gender:	neuter

Paradigm

	sg.m	sg.f	sg.n	pl.m	pl.f	pl.n	du.m	du.f	du.n
nom	se, seṃ, samp, su, su-k	sā, sāṃ, somp, sāu	te, teṃ, tamp, tu, te-k, tu-k	cai, caimp, ceya-k	toy, toyna, toymp, toṃ, tona-k		tai, tai-k
voc
acc	ce, ceṃ, comp, co, cau, ce-k, cau-k	tā, tāṃ, tomp, tāu, tā-k	te, teṃ, tamp, tu, te-k, tu-k	ceṃ, cenän, ceyna, cena-k	toy, toyna, toymp, toṃ, tona-k		tai, tai-k
gen	cwi, cwimp	tāy	tentse, tuntse	cenaṃts, ceṃts, ceynaṃts, cempaṃts, centsa-k	toynaṃts, toṃts		tainaisi, tainaisäñ
loc	cene, caune, cene-k		tūne, teṃne, tu-kne
comit	caumpa		tempa		toynampa
inst
abl	cemeṃ, caumeṃ		temen, teṃmeṃ, tammeṃ, tumeṃ	ceṃmeṃ	toṃmeṃ
perl	compsa, causa		tesa, tūsa, tusa, tusā-k	ceynasa	toṃtsa
all	cewäśc		teśc, tuśc	cenäśc
caus

Lexeme family

• s- demonstrative stem dem
  • cwiññe “pertaining to this one” “his, her, its”

    	sg.m	pl.f
    nom	cwiññe	cwiññana
    acc	cwiññe	cwiññana

  • sanuññe “hatred, enmity, hostility” msg

    	sg
    nom	sanuññe
    acc	sanuññe

  • tumpa “then, therewith”
  • tuwak “this [emphatic]”
  • tune “there in, in it”

Occurrences

tus=

1	PK AS 7O b3	k sälkauca ste papāṣṣorñe	tus=	anaiśai /// b4
2	THT 15 b6	tu maiyya ; ṣamāneṃts	(tus=)	(e) /// 8σ ///
3	THT 17 b8	mai(yy)o ; ṣamānets 10-8	tus=	e – –
4	THT 66 b5	weweñu /// b5 ///	(tu)s=	āstare cwi m·e ///
5	THT 240 b2	/// b2 /// •	tus=	aiśaumye riñiträ po larenäṃ

tusa

1	IOL Toch 19 a3	taiknesa /// a3 ///	(tu)sa	īme tetrīku sū naṣṣi
2	IOL Toch 48 a3	pā lantsi mā cai	tusa	/// b1 /// –
3	IOL Toch 58 a3	/// a3 /// °yäs	tusa	krasäṣṣīträ mantañīträ /// a4
4	IOL Toch 99 a1	°kko solme mā cai	tusa	pä° /// a2 ///
5	IOL Toch 108 a1	a1 /// (we)weñu •	tus(a)	·m· /// a2 ///
6	IOL Toch 118 a3	/// a3 /// tākaṃ	tusa	– /// a4 ///
7	IOL Toch 127 b5	kramarcesa : para ॥	tub6sa	amānuṣenmeṃ lwāmeṃ stu •
8	IOL Toch 127 b6	waipeccesa stu • ॥	tusa	amānuṣenmeṃ lwāmeṃ du •
9	IOL Toch 129 a4	• upa° /// a4	tusa	māka myāyate up(a)n(a)nd(e) ///
10	IOL Toch 129 b7	ṣeme ka wasa •	tus(a)	///
11	IOL Toch 131 a3	watkal weṣṣeñca pañäkteṃtse reki	tusa	weñāwa ā° a4 ///
12	IOL Toch 158 a3	/// (pe)laiknenta mā aunaṣṣäṃ	tusa	te yarm a4 ///
13	IOL Toch 169 b6	(pe)laikneṣṣe pruccamñe cenmeṃ :	tusa	mentsi b7 /// °loy
14	IOL Toch 213 b3	witsakai ylāryai yamasträ •	tusa	poyśi /// b4 ///
15	IOL Toch 248 b4	• sam winasāre •	tusa	tanāpate kraṣiyate • twe
16	IOL Toch 250 b2	/// b2 /// °kna	tusa	ṣäp yokne kärttse :
17	IOL Toch 724 b2	/// b2 /// ·ā	tusa	ṣa ///
18	IOL Toch 812 a3	/// a3 kalpa •	tusa	– /// a4 – –
19	Kz-039-ZS-R-03 a1	imene keś nanaṣare	tusa	ñañacandre w(a)t(e)sa tu ñ(ä)skauk
20	Kz-213-ZS-L-05 a1	·(·)itätskemeṃn tsratsi nta :	tusa	ñake yam pra śo
21	Kz-213-ZS-Z-10 a1	paṣalyñeṣe läkle ste :	tusa	mā=ykne kreñcepi eṅkäl
22	PK AS 5B a2	; pyāpyai warssi :	tusa	auṣap ; maiyyātstse ;
23	PK AS 7E a3	(ompo)a3s(tä)ṃ ṣpä ; kātkeṃ	tusa	; (m)ā onmissoñc ;
24	PK AS 7E a3	oko ; yänmātsiśco ;	tusa	wnol(mi) ; (kātkeṃ) (ṣpä)
25	PK AS 7H b5	krui māka tākaṃ :	tusa	stāna śle (sā)rmna ;
26	PK AS 7H b6	; t(ākaṃ) (krui) (māka)	(tusa)	(snai) (okonta) (mä) (nträ)
27	PK AS 7K b3	āñ(mtsa) a(yāto) (ñi) ;	(tusa)	(lāre) (star-ñ) b4
28	PK AS 7L a2	(ṅke) (ṣem) (we)a2sä ;	tusa	lāre sta(r)-ñ sru(kalyñeṣṣ=) (īme)
29	PK AS 7M a4	läkleñ ktsaitsäññe yolo ;	tusa	yweru nuwaṃ kuse 20
30	PK AS 7N a7	(añmts=) ol(y)a(r)s(e) ñi ;	(tu)sa	lare sta(r-ñ) kuce kca
31	PK AS 7N b5	wrotse ṣarm : ;	tusa	lāre star-ñi teteka srukalñeṣṣ=
32	PK AS 7N b6	ṅke ṣem wesä ;	tusa	lāre star-ñ 4 srukalñeṣṣ=
33	PK AS 7O a3	/// a3 ///	tusa	ket= āñme nestsy ewalkaitte
34	PK AS 7O a5	watka /// a5 ///	(tu)sa	ṣañ śaultsa olypo aikne
35	PK AS 7O b5	/// b5 /// (papā)ṣṣorñe	tusa	śaultsa pāṣtsy aikne 30-5
36	PK AS 15A a4	• mäkte twe ñiś	tusa	/// (kälpor)a5me{ṃ} ñiś{†ä} pañäktäññe
37	PK AS 18A a5	klautke a5 mā yotītär	tusa	mäntañyenträ pañäkte klyauṣa nāksate
38	PK AS 19.21 a3	warṣṣa ke(ṃ) t(ā)u telpäṃ	tusa	ñorä-warä warsa ñor ye(n)t(e)
39	PK AS 19.22 b2	– – – kärstau mā onolme	tusa	tu päst wikenträ •
40	PK NS 75 a4	(tāy) (ṣ)eme k(a) wasa	tusa	taiy (pa)rivrajakā(ñcane) /// a5
41	PK NS 96 a3	tākaṃ tu bhāgadakṣinäś yamaṣäle	tusa	o /// a4 ///
42	PK NS 299 b1	/// (weṣṣe)ñc(a) pañäktentse reki	tusa	weñāwa • ā ///
43	THT 7 b7	; yaiku(wa) ñi ;	tusa	ñäś ñke ; ṣamau
44	THT 19 a7	; tīrthi yūkaṃ ;	tusa	weskau ; mā (waike)
45	THT 20 a2	re käskor mā sū	tusa	l· pa /// ///
46	THT 22 a1	cwi warsa soṃśke ;	tu(sa)	/// 5σ (wña)a2-neś pudñä(kt)e
47	THT 23 a2	; tot orotse ;	tusa	paṣṣalle 10-5 tu pälkormeṃ
48	THT 23 b2	cmelaṣṣeṃ ; ñya(t)s(e)ntane :	tusa	tarya ; pelaiknenta ;
49	THT 24 a2	2σ 10σ a2 trä	tu;sa	kāccän sū ; skwassu
50	THT 27 a2	/// (:)	(tu)sa	tw= ānanda mā ;
51	THT 33 a6	ekñi ; kurpelle ;	tusa	ñskentär ; waipecce :
52	THT 44 b7	lyāka ānandeṃ ; kwipeññate	tusa	; ce-k warñai 60-1
53	THT 61 a2	a2 /// cmetsiśco	tusa	/// a3 /// (pū)rike
54	THT 64 a4	; lareṃ waipecce 60-6	tusa	ṣp olypw= ānaiśai ;
55	THT 73 a5	tākauy ; kauṃñäkte :	tus(a)	/// 23σ /// 10-2
56	THT 92 a6	araṇemi weṣṣäṃ a6 ///	tusa	tane cärkenta käll(āskau) (॥)
57	THT 119 a2	kektsenne l· /// (ke)a2ktseñ	tusa	rsaṃ musnāträ (mäl)käṣṣäṃ pokaine
58	THT 128 b3	b3 korne ; alyaik	tusa	; säk lakaṃ •
59	THT 170 b6	weña • pañäkte käṣṣī	tusa	nesäṃ dravyatstsa ce abhidh·
60	THT 185 b2	·k· ts· śpalmañesa yaṃ	tusa	– /// b3 ///
61	THT 189 b1	• kuse kliṣṭe stare	tusa	pratisaṃkhyāniro(t) /// b2 ///
62	THT 189 b3	b3 /// (ṣañi)ñetsana stare	tusa	apratisaṃkhyānirot mā kälpāstar ///
63	THT 193 b2	mäksa i b2 ///	tusa	entweñana paramānunta ṣkas b3
64	THT 194 a2	kärsoytär • iti •	tusa	• nedaṃ • mā
65	THT 196 b2	/// • tasmāt •	tusa	• śitaṃ tat b3
66	THT 198 b1	ato sya grahaṇaṃ •	tusa	camel ka ṣ ślokne
67	THT 224 b1	kr(u)ī ; b1 kärsatsi	tusa	krentewnants ; p(o) ak(e)
68	THT 243 a3	/// ·t· ṣek{†ä}	tusa	takāsta : ṣek imassont
69	THT 258 a2	ṣärmtsa – – mkäcpi yolo	tusa	werä /// 9σ a3
70	THT 258 b3	10σ /// r werässe	tusa	verä – kāsw· kreñc(e)
71	THT 284 b6	takoṃ ; śaiṣṣene 8	tusa	b7 wñawā ñäś ;
72	THT 291.a a5	; (ma)a5kāṃts kärtseśco •	tusa	pkänte ; yāmormeṃ ;
73	THT 331 a2	kāko wärpanalle ste •	tusa	olyapotse ente pläkk· – – –
74	THT 331 b1	päs b1 takāre •	tusa	olyapotse akākatte yaka ce
75	THT 333 a8	3 snai keś (no)	(tu)sa	ñaktaia9kte pañakte waiyke welyñe
76	THT 337 a2	klautke mā yotiträ •	tusa	a3 kattāki mäntañyenträ •
77	THT 338 b1	/// b1 ///	(t)usa	ot wärsa ; plewe
78	THT 355 a1	a1 /// ṣy·	tus(a)	/// a2 /// papāṣṣormeṃ
79	THT 361 b5	b5 /// ṣṣä(m) •	tusa	nemñcek wentsi kurpelle starś
80	THT 365 a3	(tsä)ṅkä= rāmtä ; akāśne	tusa	k(akāc)cu ; ply(e)usa su
81	THT 404 b6	; ñäś ñake ;	tusa	lykaṃ k· 1σ wä
82	THT 407 b2	tāu ; sälkoytär kewcä	tusa	amāskai lwa;b3sāmeṃ onolmeṃtsa ;
83	THT 407 b5	amāskai ; indrib5nta tne	tusa	no ; – ikene
84	THT 407 b6	tsäṅkatsy= āmās(k)ai ; (pudñä)ktentse	tusa	b7 no ; pelaiykne
85	THT 496 a5	ñī palskañe ; śarsa	tusa	ysaly= ea6rsate ; ciṣy=
86	THT 521 b7	(ompo)stä{ṃ} ṣpä ; kātkeṃ	tusa	; mā onmisoñc ;
87	THT 521 b7	(oko) ; (yänmātsiśco) ;	(tusa)	(wnolmi) ; (kātkeṃ) (ṣpä)
88	THT 584 b5	/// b5 /// sāv(a)	tusa	yñakte(ṃ) /// b6 ///
89	THT 596 a4	a4 /// mäskemar mā	tusa	kātkau mā tu pällāmar
90	THT 596 a6	ṣeme wäntre mäskemar mā	tusa	b1 /// 7 ॥
91	THT 596 b6	ṣ(e)me wäntre mäskemar mā	tusa	kātkau mā tu pällāmar
92	THT 1120 a3	(perpette) (la)k(l)e ka ste	tusa	kreñc onolmi saṃsārmeṃ tsälpā(lyñe)
93	THT 1170.e a4	rtai a4 /// cwi	tusa	lyakāwa a5 /// smä
94	THT 1191 a7	– – – – – – – a7 /// –	tusa	kärpye – – ·ā ·eṃ
95	THT 1192 a5	/// s(ai)m waste :	tusa	ket tākoy añmalaṣle pälskone
96	THT 1235 b3	·u ñmyo mu sa	tusa	klāwa sumati • salypi
97	THT 1254 b2	– /// b2 ///	tusa	ken tākoy āñmā –
98	THT 1319 a4	– /// a4 ///	tusa	śaiṣṣene wākṣtär ṣeske ///
99	THT 1374.f b1	b1 /// – lpa	tusa	te akalṣä – ///
100	THT 1404.m a2	/// a2 /// –	tusa	o ·iṃ ·l· –
101	THT 1520 a1	a1 /// all(o)kä kälymīsa	tusa	mä /// a2 ///
102	THT 1520 a2	(kä)ly(m)īntsa irge yāmu –	tusa	oṣṣälle kä /// a3
103	THT 1543.d b1	/// wina makañña mäsketrä	tusa	sū śamaśke läkle b2
104	THT 1543.d b5	b5 /// lyīśiña nākaṃ	tusa	cwi śamaśkantse läklenta
105	THT 1543.e b2	/// – rpo trä	tusa	sū b3 /// –
106	THT 1556 b1	·rä ·ts· nma räkṣiyeṃne	tusa	ne – – /// b2
107	THT 1596.a b1	/// b1 /// – –	tusa	– – /// b2 ///
108	THT 2382.c b2	/// ·e· cpi yolo	tusa	/// b3 /// –
109	THT 2959 a6	·ṃ /// (tsä)a6mṣeñca •	tusa	trīce n· /// a7
110	THT 2994 a1	a1 ///	tusa	ṣek – /// a2
111	THT 3038 b4	b4 /// – nä	tusa	·e /// b5 ///
112	THT 3238 a3	a3 /// lle ste	tusa	wñā – b1 ///
113	THT 3599.a b5	/// mäntantaṃ ek cew	tusa	tärre – /// b6
114	THT 4060 b3	ñe k· ne parśi	tusa	sū ///
115	U 100 a4	mani burχan • (6)	tusa	anın a5 tusa ;
116	U 100 a5	(6) tusa anın a5	tusa	; anıı üze pällām(ar)
117	U 101 a1	(mani) (burχan) (•) (12)	tusa	anın tusa ; anı(ı)
118	U 101 a1	(•) (12) tusa anın	tusa	; anı(ı) üze •
119	U 101 b2	tekim(ig) (•) b2 (18)	tusa	; anın • ///
120	U 102 a2	ratnikäh • a2 (24)	(tusa)	(tu)sa pällāmar ol tıltaγ
121	U 102 a2	• a2 (24) (tusa)	(tu)sa	pällāmar ol tıltaγ ü(zä)

tusā

1	THT 133 b2	wrottse wlo yu;dhiṣṭhīre ;	tusā	kla – – – – (20-4) ///
2	THT 134 a5	11σ a5 kärsoī 9	tusā	prekṣälle ; ṣṣek pälsko
3	THT 1167 a5	– nta pa tākaṃ	tusā	ksa śale raddhi sa
4	THT 1262 a4	olypo känt· /// –	tusā	ksa ṣarya ce ṣarm
5	THT 1683 b2	āyorm· oko /// b2	tusā	ksa skainālle sāṅne prucca
6	THT 2379.f a2	– – – – /// a2 ///	tusā	ksa rämer ñ· ///